Τοποθέτηση για την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου
Δημιουργία Φωτοβολταϊκού Πάρκου 50 MW στη Μεγαλόπολη - 23/06/2008

του Γιάννη Γιαννόπουλου, Νομαρχιακού Σύμβουλου Αρκαδίας

Εχουν αναφερθεί πολλές πτυχές του προβλήματος και νομίζω ότι καλο είναι από την κάθε τοποθέτηση να παίρνουμε κάποια πράγματα άν και μπορεί να μήν συμφωνούμε εξ' ολοκλήρου με την κάθε μία. Είναι προβληματισμοί οι οποίοι είναι βάσιμοι και δέν πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε αφοριστικά, γιατί και η ζωή εξελίσσεται και δέν ξέρουμε πώς θα γίνουν τα πράγματα μετά από μερικά χρόνια. Ας μήν βιαζόμαστε λοιπον να υιοθετούμε σήμερα κάποια κριτήρια τα οποία μεθαύριο μπορεί να τα βρούμε μπροστά μας.

Καταρχάς επειδή αναφέρθηκε το θέμα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), είναι γεγονος ότι η Ελλάδα έχει μείνει πίσω. Ο λόγος που έχει μείνει πίσω είναι ότι δεν έφτιαξε εγκαίρως ένα θεσμικό πλαίσιο. Η κυβέρνηση έφτιαξε τώρα ένα θεσμικό πλαίσιο, το οποίο -αν θέλετε και την γνώμη μου ως τεχνικού- είναι λανθασμένο, αντί να δώσει δηλαδή κίνητρα σε όλους τους ιδιώτες να συμμετάσχουν σ' αυτό, πέρασε κάποιο νόμο ο οποίος επιτρέπει μόνο σε εταιρίες. Το επιτρέπει με πολύ υψηλά ανταλλάγματα, δηλαδή η κιλοβατώρα που παράγεται από ΑΠΕ θα αγοράζεται από τον αρμόδιο φορέα -τη ΔΕΣΜΗΕ- πάρα πολύ ακριβά.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα πολύ έντονα ανταγωνιστικό κλίμα στην Ελλάδα, από μεγάλες επιχειρήσεις κυρίως, και σε αυτό το περιβάλλον οι πολίτες -να είστε σίγουροι- τα επόμενα χρόνια θα βρεθούνε σε παρόμοιες καταστάσεις όχι μόνο στη Μεγαλόπολη, αλλά και σε άλλες περιοχές. Ξέρετε ότι έχουν κοπεί ελαιόδενδρα για να φτιαχτούν φωτοβολταϊκά πάρκα, δεν χρειάζεται να επεκταθώ πολύ σε αυτά.

Εχουμε λοιπόν ένα θεσμικό πλαίσιο το οποίο λειτουργεί, έχουμε μια πολιτεία δηλαδή η οποία βιάζεται τώρα να προλάβει τις εξελίξεις και έχει δώσει κάποια ισχυρά κίνητρα. Είναι φυσιολογικό η ΔΕΗ να θέλει να μπει σ' αυτό το κλίμα. Θέλει λοιπόν να συμμετάσχει σαν επιχείρηση και εγώ αποδέχομαι τον προβληματισμό του κ.Γκαρή και τα επιχειρήματα τα οποία επικαλείται, μόνο που δέν είναι αυτό το θέμα μας σήμερα. Δηλαδή εμείς σήμερα εξετάζουμε μια Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Συμφωνούμε όλοι ότι η Ελλάδα πρέπει να ανέβει στο ποσοστό χρήσης των ΑΠΕ. Συμφωνούμε ότι η ΔΕΗ πρέπει να μπεί μέσα, γιατί να μπούν άλλες ιδιωτικές εταιρίες και να μήν μπεί η ΔΕΗ; Συμμεριζόμαστε, θέλουμε η ΔΕΗ να είναι μέσα στο παιχνίδι αυτό, γιατί έχει κάποιο ρόλο στη Ελλάδα, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν ξέρω τι θα γίνει τα επόμενα χρόνια.

Ομως εδώ συζητάμε για μια περιοχή η οποία έχει ένα ιστορικό. Αυτή η σχέση δηλαδή ΔΕΗ - Μεγαλόπολης δεν είναι τωρινή, έχει 40 χρόνια πίσω της. Αυτά τα 40 χρόνια εχουν δημιουργήσει ένα ιστορικό, ένα παρελθόν το οποίο είναι βεβαρημένο. Αυτό το βεβαρημένο παρελθόν φαίνεται χαρακτηριστικά αν δείτε αυτή την φωτογραφία από το φυλλάδιο που μοίρασε η «ΔΕΗ-Ανανεώσιμες», που δείχνει το αντίστοιχο φωτοβολταϊκό πάρκο στην Γερμανία των 40MW -μικρότερο δηλαδή από το δικό μας, της Μεγαλόπολης- το οποίο είναι σε μια περιοχή πράσινη, σε μια περιοχή πιο εκτεταμένη απ' ότι είναι ο χώρος εδώ, που σημαίνει ότι θα φτιαχτούν μικρές μονάδες μέσα, ίσως με πολλά δέντρα. Είναι σε μια περιοχή η οποία είναι ήδη αεροδρόμιο, δηλαδή δέν χρησιμοποιείται, αλλά είχε αυτόν τον ρόλο εδώ και πολλά χρόνια. Σε σύγκριση μ' αυτό μπορείτε να δείτε αυτήν την φωτογραφία, πάλι από το Google, της περιοχής της Μεγαλόπολης και των ορυχείων, όπου δεν υπάρχει καθόλου πράσινο. Δηλαδή η Μεγαλόπολη είναι ζωσμένη γύρω - γύρω από μια περιοχή άγονη, μια περιοχή στην οποία κανείς από εμας δεν θα ήθελε να ζεί. Δεν μπορούμε λοιπόν να μιλάμε αόριστα χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη αυτά τα δεδομένα. Και επανέρχομαι και θυμίζω ότι εμείς μιλάμε για αυτό σήμερα, την μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Ακριβως για τον λόγο αυτό, επειδή η πολιτεία αναγνωρίζει οτι η περιοχή της Μεγαλόπολης έχει υποστεί τις συνέπειες αυτής της ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια και η προηγούμενη Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) και ο πολεοδομικός σχεδιασμός δίνουν αυτήν την κατεύθυνση, η οποία ορίζει ότι, ό,τι γίνει θα πρέπει να είναι στην κατεύθυνση της αναβάθμισης. Για τον πολεοδομικό σχεδιασμό επιγραμματικά να πω ότι δέν αναφέρεται μόνο στο χώρο του ρυμοτομικού σχεδίου, αλλά « ... και στην περίμετρο που είναι η ζώνη επαφής με τον περιβάλλοντα χώρο. Ο χώρος αυτός αποτελεί ύπαιθρο, εξοχή και δεν καλύπτεται από το σχέδιο πόλεως ... ». Δηλαδή ο πολεοδομικός σχεδιασμός δεν έχει να κάνει μόνο με τα σημερινά δεδομένα, έχει να κάνει και με την περίμετρο. Γιατί σε λίγα χρόνια η Μεγαλόπολη μπορεί να επεκταθεί σαν πόλη. Από πού θα επεκταθεί όταν γύρω-γύρω θα υπάρχουν περιοχές βιομηχανικής εκμετάλευσης, να το πούμε απλά;

Αρα θα πρέπει και η ίδια η ΔΕΗ να καταλάβει ότι όταν υπάρχει αυτή η ιστορία στην περιοχή της Μεγαλόπολης δεν μπορεί να το αντιμετωπίζει καθαρά σαν ένα επιχειρησιακό σχέδιο, και δεν είναι ένα επιχειρησιακό σχέδιο, γιατί αφορά τη ζωή μιας περιοχής. Τι έγινε λοιπόν στην πρόσφατη ιστορία σε σχέση μ' αυτό;

Υπήρχε μια δέσμευση της ΔΕΗ, η οποία θα έπαιρνε έναν χώρο και θα τον έδινε σαν πάρκο. Χωρίς να υπάρχει ενημέρωση φαίνεται ότι υπήρχε κάποιο σχέδιο, υπήρχε μια ειλημμένη απόφαση, είχε γίνει μια μελέτη, είχε γίνει μια χωροθέτηση και με βάση αυτήν την χωροθέτηση έγινε μια κοπή δέντρων. Δηλαδή υπήρχε μια δέσμευση η οποία δεν τηρήθηκε!

Δεύτερον, δεν έφτανε αυτό το κομμάτι, που είναι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας -και ενδεχομένως να πούμε ότι είναι για το καλό όλης της Ελλάδας και να ξαναθυσιαστεί η Μεγαλόπολη- βγαίνει και ο Χώρος Διάθεσης Βιομηχανικών Αποβλήτων (ΧΔΒΑ).

Μεθαύριο θα εμφανιστεί ένα κέντρο διανομής υπερυψηλής τάσης, πάλι στην περιοχή της Μεγαλόπολης, γιατί εκεί υπάρχει ήδη μια εγκατεστημένη βάση.

Είναι λογικό, επιχειρησιακά η Δεη να θέλει να πάει εκεί. Για τον πολίτη όμως της Μεγαλόπολης τι σημαίνει αυτό, για το περιβάλλον τί σημαίνει αυτό;

Η αρνητική εισήγηση η οποία έγινε προς την επιτροπή ανέφερε και άλλους λόγους οι οποίοι συνεχίζουν να ισχύουν. Πέρα από τον τυπικό, τον νομικό, ανέφερε «τις συνεργιστικές επιπτώσεις, που θα είναι κοντά στο λιγνιτικό κέντρο», ανέφερε πιο κάτω ότι «δέν λαμβάνουν υπόψη την τεράστια οικολογική καταστροφή η οποία προκλήθηκε στην περιοχή του έργου από τις καταστροφικές πυρκαγιές».

Το στοιχείο αυτό στον σχεδιασμό της ΔΕΗ δεν υπήρχε, γιατί προφανώς η μελέτη είχε γίνει πριν τις φωτιές. Αλλά, μετά τις φωτιές, τουλάχιστον στα λόγια και από το Υπουργείο Εσωτερικών και από το ΥΠΕΧΩΔΕ, θα γίνουν έργα αποκατάστασης των πληγεισών περιοχών. Να δούμε λοιπόν, αυτό το έργο εντάσσεται σ' αυτήν την κατεύθυνση;

Εδώ υπάρχει όντως ένα πρόβλημα, όταν έρχεται η πολιτεία εκ των υστέρων και τροποποιεί την ΚΥΑ, δηλαδή νομιμοποιεί εκ των υστέρων μια αυθαιρεσία την οποία έχει κάνει μια ιδιωτική εταιρία σε μια περιοχή. Και το λέω γιατί σήμερα μπορεί να είναι η ΔΕΗ, αύριο μπορεί να είναι κάποιος άλλος. Δηλαδή, εάν κάποια εταιρία η οποία έχει το μέγεθος και την δυνατότητα επιρροής -την δυνατότητα πολιτικής επιρροής- πάει και κάνει κάτι αντίστοιχο σε μια άλλη περιοχή, θα έρχεται η πολιτεία εκ των υστέρων και θα ακυρώνει τις προηγούμενες αποφάσεις; Αποφάσεις οι οποίες έχουν εξομαλύνει κάποιο πρόβλημα -όπως ακούσατε- που είχε δημιουργηθεί παλαιότερα στην Μεγαλόπολη, δηλαδή η κοινωνία εχει δεχθεί την επέκταση της ΔΕΗ με αντάλλαγμα αυτήν την Υπουργική απόφαση. Θα έρχεται λοιπόν εκ των υστέρων και θα αυθαιρετεί η πολιτεία;

Και το ερώτημα λοιπόν για εμάς εδώ είναι, γιατί εμείς δεν είμαστε τεχνικοί ως σώμα, ο ρόλος μας είναι να εκφράσουμε ως Τοπική Αυτοδιοίκηση, την τοπική κοινωνία, να δούμε τις αγωνίες της όλες. Και τις αγωνίες για την ανάπτυξη, αλλά και τις αγωνίες της για το περιβάλλον. Εμείς αυτό τον ρόλο θα πρέπει να πείσουμε τους πολίτες ότι υπηρετούμε.

Είναι σημαντικό αυτό το θέμα, γιατι εδώ έχει ήδη γίνει ένα πολύ αρνητικό βήμα, το ότι άλλαξε η ΚΥΑ χωρίς να προηγηθεί διαβούλευση, αν θέλετε ήταν πιο ζημιογόνο ακόμα από το να είχε έρθει και να είχε συζητηθεί στο Ν.Σ. το θέμα, να το είχε αναπέμψει στην τοπική κοινωνία, ώστε να συζήταγε και να έβλεπε άλλες προοπτικές.

Αυτήν την στιγμή για τον πολίτη της Αρκαδίας φαίνεται ότι υπάρχει μια διαμορφωμένη απόφαση την οποία η πολίτεια έρχεται και την καλύπτει, βρίσκεται ξαφνικά εκτεθειμένη και έρχεται βιαστικά και την καλύπτει, λέει ότι εξέδωσα την απόφαση, δεν συζητάμε με κανέναν γι' αυτό το πράγμα. Και εμείς πρέπει σαν Νομαρχιακό Συμβούλιο να έρθουμε εδώ και να πούμε ότι καλώς έγινε αυτή η διαδικασία;

Να δούμε δηλαδή τον ρόλο μας μεθαύριο, που θα απευθυνθούμε στους πολίτες της Μεγαλόπολης και θα πουμε ότι εμείς για το λεκανοπέδιο της Μεγαλόπολης βλέπουμε μια άλλη προοπτική ανάπτυξης. Βλέπουμε μια αξιοποίηση του Αρχαίου Θεάτρου, της Αρχαίας Τραπεζούντας, του Λύκαιου Ορους, και πώς την βλέπουμε αυτήν την ανάπτυξη όταν επιτρέπουμε να γίνονται τέτοιες αυθαιρεσίες;

Εγώ θεωρώ ότι έχουν ήδη γίνει αρνητικά βήματα, η ΔΕΗ πιθανόν από άγνοια -δεν αμφισβητώ την επιστημονική κατάρτιση των μηχανικών της ΔΕΗ και τις προθέσεις τους- αλλά είναι γεγονός ότι ο νόμος αφήνει τα θέματα περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο Ν.Σ. και όχι σε κάποια τεχνοκρατικά σώματα. Γιατί; Γιατί αναγνωρίζει ότι το περιβάλλον δεν είναι υπόθεση κάποιων νόμων, δεν είναι υπόθεση κάποιου τεχνοκρατικού σώματος, όπου θα μπορούσαν δηλαδή να μαζευτούν 10 μηχανικοί και να βγάλουν μια εγκριτική ή αρνητική απόφαση για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Ακριβώς εδώ είναι το θέμα ότι εμείς έχουμε αυτόν τον ρόλο αυτή την στιγμή και αυτόν τον ρόλο πρέπει να υπηρετήσουμε.

Και αν θέλετε και κάτι άλλο, το οποίο είναι ένας προβληματισμός ο οποίος υπάρχει παντού, και σε άλλες χώρες, τα θέματα του περιβάλλοντος δεν καλύπτονται επαρκώς από τη νομοθεσία. Δηλαδή υπάρχουν κάποια ζητήματα που αφορούν την ποιότητα της ζωής στα οποία δεν υπάρχει σαφές νομικό πλαίσιο και αυτός ο προβληματισμός δεν είναι μόνο εδώ, έχει εμφανιστεί στην Γερμανία και σε άλλες χώρες οι οποίες έχουν προχωρήσει παρα πολύ και τουλάχιστον αυτές έχουν κρατήσει κάποιους πολεοδομικούς σχεδιασμούς που έχουν κάνει.

Εμείς εδώ βρισκόμαστε στη θέση να αυθαιρετούμε, δηλαδή όπως έχει χτιστεί όλη η Ελλάδα με αυθαιρεσίες οι οποίες εκ των υστέρων νομιμοποιούνται, ερχόμαστε να το δούμε τώρα και στη Μεγαλόπολη.

Και εκεί είναι ο ρόλος του Ν.Σ. σήμερα. Θα πεί κάτι διαφορετικό; θα πεί κοιτάξτε να δείτε θέλουμε να δουλέψει όπως είπε ο κ.Γκαρής, θέλουμε να δουλέψει αλλά θέλουμε να γίνει και ο διάλογος ο οποίος δεν έχει γίνει.

Να βρούμε έναν τρόπο, αυτός ο τρόπος είναι να ξαναγυρίσουμε στην κοινωνία, να κάνουμε αυτόν τον διάλογο που δεν έγινε.

23/06/2008